Урад дбаў пра інтарэсы сваіх грамадзян

Сёлета неабыякавая да гісторыі сваёй краіны беларуская грамадскасць святкуе 95–я ўгодкі абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі. Хацелася б да Дня Волі, які адзначаецца 25 сакавіка, падзяліцца з чытачамі «Кур’ера» сваімі меркаваннямі на гэту гістарычную падзею.

Ва ўмовах  Першай  сусветнай вайны патрыятычна  настроеныя дзеячы склікалі 18 снежня 1917 года ў Мінску Першы Усебеларускі кангрэс палітычных сіл. Сабраліся 1872 дэлегаты ад усіх рэгіёнаў Беларусі, усіх грамадскіх і палітычных арганізацый, прафсаюзаў і кааператыўных таварыс-тваў.  Але бальшавікі па загаду  Ландэра ў ноч з 30 на 31 снежня, выкарыстаўшы ваенную сілу, разагналі кангрэс.

Аднак Усебеларускі кангрэс (з’езд) паспеў  абраць  Раду і Выканаўчы камітэт, якія сталі адзінымі прад-стаўнікамі  інтарэсаў беларускага народа. У лютым–сакавіку 1918 года Рада была папоўнена прадстаўнікамі з месцаў і ператворана ў беларускі парламент – Раду БНР. Выканаўчы камітэт стаў урадам БНР, які называўся Народным Сакратарыятам.

25 сакавіка 1918 года ў 3-й Устаўной грамаце Рады БНР Беларусь абвяшчалася вольнай і незалежнай дзяржавай. Устанаўліваўся 8–гадзінны працоўны дзень; лясы, азёры і нетры нацыяналізаваліся, а зямля без выкупу перадавалася тым, хто на ёй працуе. Абвяшчалася вольнасць слова, друку, сходаў, стачак, веравызнання, недатыкальнасць  асобы і памяшканняў.

У канцы лютага ў Мінск, дзе знаходзіўся ўрад БНР, прыйшлі войскі кайзераўскай Нямеччыны. Яны забралі касу Народнага Сакратарыята, сарвалі з яго будынка бел-чырвона-белы сцяг, выгналі службоўцаў.  Паводле Брэст–Літоўскай дамовы, Нямеччына абавязалася не прызнаваць новых дзяржаўных утварэнняў на тэрыторыі былой Расійскай імперыі. Тым не менш БНР паспелі прызнаць такія краіны, як  Латвія, Аўстрыя, Літва, Эстонія, Чэхаславаччына, Балгарыя, Фінляндыя, Турцыя, Україна.

Урад БНР зацвердзіў дзяржаўнымі сімваламі  бел-чырвона-белы сцяг і старажытны герб Вялікага Княства Літоўскага «Пагоня», гімн «Мы выйдзем шчыльнымі радамі».  Быў уведзены пашпарт  грамадзяніна БНР, надрукаваны паштовыя маркі і створана беларускае войска, у якім  налічвалася на працягу некалькіх гадоў  каля 11 000 жаўнераў. Тэрыторыя абвешчанай БНР уключала Магілёўшчыну, частку Міншчыны, Гарадзеншчыну, Беласточчыну, Віленшчыну, Віцебшчыну, Чарнігаўшчыну і сумежныя часткі суседніх губерній, населеных беларусамі. БНР не была марыянетачнай дзяржавай, урад БНР дбаў толькі пра інтарэсы сваіх грамадзян, беларускага народа.

Гэта падзея  прымусіла бальшавікоў пайсці на стварэнне ў 1919 годзе  БССР. А напрыканцы стагоддзя ідэя нацыянальнага адраджэння  рэалізавалася праз абвяшчэнне незалежнай Рэспублікі Беларусь.