Гумар і фальклор у мове кіраўнікоў

Пашчасціла мне чуць гутаркі, прамовы кіраўнікоў, якія шырока ўжывалі трапныя словы, выразы, гумар, сатыру. Несумненна, гэта садзейнічала паразуменню, узмацняла ўздзеянне на слухачоў, падкрэслівала яскрава мэту. Шэраг іх значны, але ніхто не можа параўняцца з Іванам Яўцеевічам Паляковым, вядомым у БССР партыйным і дзяржаўным дзеячам. Некалькі разоў яго слухаў, калі ён займаў пасаду першага сакратара Мінскага абкама КПБ.

Давялося аднойчы мне суправаджаць групу перадавікоў вытворчасці раёна ў Мінск, на ўручэнне ім дзяржаўных узнагарод за дбайную працу. Сабраліся прадстаўнікі ўсіх раёнаў вобласці. Зал паўнюсенькі. Кожнаму чалавеку ён знаходзіў цёплыя, удзячныя словы. Ні аднаго разу не паўтарыўся. Усяго раз выкарыстаў зварот «даражэнькая». Ішлі яго словы лёгка, хутка, ад сэрца, з народнай інтанацыяй – адкуль толькі і браліся. Зачараваў. Доўгая ўрачыстасць праляцела імгненна, не стаміла.

Вось другі цікавы кіраўнік. Уладзімір Лукіч Верхавец працяглы час плённа ўзначальваў Дзяржаўны камітэт БССР прафесійна-тэхнічнай адукацыі. Ён, здаецца, з’яўляўся апошнім выдвіжэнцам П.М.Машэрава. Уладзімір Лукіч вельмі любіў гумар, шырока і ўмела ўжываў як у афіцыйных прамовах, так і ў індывідуальных гутарках. Заўвагі, парады даваў у выглядзе народных прымавак, гумару. Ад гэтага яшчэ больш узмацнялася яго пажаданне – нельга было не выканаць. Усе тагачасныя з’явы перабудовы знаходзілі ў яго гумарыстычна-сатырычную інтэрпрэтацыю, сугучную народнай. Напрыклад, ён саркастычна гаварыў аб Хербулатаве. Але слухачы добра разумелі пра каго насамрэч ідзе размова.

Ужо будучы на пенсіі, неяк дэманстраваў мне сваё шматгадовае захапленне – вырошчванне памідораў у кватэры. Кожнаму каліву даваў гумарыстычную адзнаку, напрыклад: хоць і крывенькі, але даражэнькі і г.д.

Нельга не ўзгадаць і асобных кіраўнікоў у раёне. На мой погляд, да сёняшняга дня ніхто не пераўзышоў шаноўнага Адама Канстанцінавіча Дайліду, былога дбайнага гаспадарніка. Гумар яго сапраўды народны і адлюстроўвае менавіта адзнакі хуткаплыннага і складанага жыцця простымі людзьмі. Калі-нікалі размаўляем па тэлефоне. Не было яшчэ такога выпадку, калі б ён не парадаваў мяне чарговым перлам. Доўжыцца яго творчасць ужо некалькі дзесяцігоддзяў. Умее слухаць чалавека і ў момант вылучае з размовы штосьці незвычайнае, рэдкае, каштоўнае.

Дырэктар Грабёнскай сярэдняй школы Барбук Мікілай  Андрэевіч захапляе ў палон народным фальклорам. На чыстай беларускай мове. Гадзінамі можа трымаць увагу слухачоў. Не ведаю: ці ёсць яшчэ ў раёне такія цікавыя і здольныя людзі.

У заключэнне скажу наступнае. Сучасныя вульгарныя тэлевізійныя гумарысты і сатырыкі не выражаюць глыбінныя думкі народа.

Іван ЯРАШЭВІЧ, г.п. Смілавічы