Жудасны выбух у Гродна. 1882 г.

26 Ліпеня 1882 г. а 7-й гадзіне вечара ў свіране ля дома мяшчанкі Соры Войлавай, які знаходзіўся на вуглу Купецкай вуліцы і Параднай плошчы, адбыўся страшнай сілы выбух, дзеяннем якога разбураны да асновы аднапавярховы каменны дом са свіранам.

На месцы здарэння знойдзены тры трупа: мяшчаніна Хаіма Матыса, наследніка мяшчанкі Войлавай, 52 года, сына яго Гіршы 14 год і яўрэйскай дзяўчынкі Велі Левін 3-х гадоў. Трупы гэтыя былі ў знявечаным выглядзе, акрамя таго, знойдзены ў розных месцах парэшткі чалавечых целаў: рука – у садзе домаўласніка Васілеўскага (прыблізна на адлегласці ад месца здарэння больш за 400 метраў!), храбет – на даху дома Фалькевічавай пры Купецкай вул., і частка чэрапу з валасамі – ў развалінах на месцы. Чые гэта астанкі – першапачаткова вызначыць было цяжка. Пазней па шматкам адзення ўдалося апазнаць, што яны належалі мяшчанам: 22-гадоваму Айзіку Любічу 17-гадоваму Шмуелю Айзенбергу .

Акрамя таго, былі ранены яшчэ 2 чалавека. Выбуховай хваляй, якая пракацілася ў самым цэнтры гораду, была выбіта вялікая колькасць вокнаў у суседніх будынках і пашкоджаны сцены, а таксама дахі на дамах і сараях. У Фарным касцёле і Сафійскім саборы (Фары Вітаўта) было павыбівана шкло ў вокнах. Страты, нанесеныя выбухам, складалі больш за 7500 руб.

У выніку папярэдняга расследавання паліцыяй удалося высветліць, што гэты свіран апошнім часам арандаваўся мяшчанінам Лейзерам Шахнаровічам пад склад жалезных матэрыялаў. Тут следчымі былі знойдзены сляды сажы ад пораху, ад якога ён і ўзляцеў у паветра.

Са слоў гараджан, у свіране Шахнаровіч гандляваў выключна жалезам, аднак паліцыя сярод абломкаў знайшла 2 мяхі са слядамі пораха. Гэта адразу прывяло да думкі, што гэты чалавек тайна ім гандляваў.

Дастаць порах у тыя часы было нескладана ў горадзе, дзе значную частку насельніцтва складалі салдаты. “Прадпрымальныя” ніжнія чыны, пераважна артылерыі (у артылерыйскіх часцях, якія былі раскватараваны ў Гродна, мелася на складах шмат неўлічанага пораху) прадавалі порах падпольным шляхам ў асноўным яўрэям, які апошнія пасля перапрадавалі.

Галоўны падазраваемы ў гэтай справе – Лейзер Шахнаровіч – быў аб’яўлены ў вышук. Па гораду пайшлі чуткі, што ён паспеў уцячы за мяжу.

//supron-licvin.livejournal.com
p.s. фотография 1911 года