Грошы пад чэснае слова

Некалі слова купца было самай моцнай гарантыяй  здзелкі. Дамаўляліся і былі ўпэўнены, што падману не будзе. Але як даўно гэта было…

Хто з нас не пазычаў  грошай знаёмым ды суседзям.  Часта прыходзілася даваць зусім невялікія сумы ці значныя, а затым чакаць, калі іх вернуць. І тут часам узнікаюць праблемы.

Чалавек просіць пазычыць на бутэльку і абяцае: “Заўтра вярну, ты не хвалюйся”.  Праходзіць дзень, тыдзень, а знаёмы грошай не вяртае, хоць кожны дзень бачышся з ім. І запытаць неяк няёмка, бо грошы невялікія.

А здараецца, што твой даўжнік стараецца прашмыгнуць неўпрыкмет міма, а калі сутыкнецца, то не глядзіць табе ў вочы. У такіх выпадках і сам адчуваеш унутраны дыскамфорт. Нездарма кажуць, што калі хочаш нажыць непрыяцеля — пазыч грошы.

У раёнах бывае вядуць прыём супрацоўнікі Міністэрства юстыцыі, унутраных спраў, дзяржкантролю, і да іх наведвальнікі звяртаюцца з просьбай дапамагчы вярнуць свае грошы.

Аднойчы давялося прысутнічаць на прыёме намесніка генеральнага пракурора. У кабінет зайшоў мужчына, паклаў на стол стос папер і пачаў паказваць адказы на яго лісты, рашэнні суда…

Пазычыў чалавек свайму прыяцелю 2 тысячы долараў пад чэснае слова. Да натарыуса не звяртаўся і нават распіскі не ўзяў. І неўзабаве прыяцель стаў ворагам, бо заявіў, што ніякіх долараў  ён не пазычаў. Вось пацярпелы і пачаў хадзіць па розных інстанцыях. А яшчэ высветлілася, што маніпуляванне валютай з’яўляецца незаконнай аперацыяй. Ва ўсялякім разе, чалавеку далі зразумець, што ён парушыў закон.

Наведвальнік нават уключыў дыктафон, на якім была запісана размова з былым прыяцелем, з якой цяжка было зразумець, пазычыў той грошы ці не. “Браў я ці не браў, а ты дакажы”, — прагучала ў той размове. Але пацярпелы  лічыў, што, быццам бы, гэты запіс з’яўляецца доказам пазыкі долараў. Безнадзейная справа, бо і суд не падтрымаў іск. Але чалавек не здолеў прымірыцца, хаця ва ўсім трэба вінаваціць толькі сябе.

Пазычаць ці не пазычаць — кожны вырашае сам. Але калі вы некаму надумалі пазычыць буйную суму, то абавязкова  засведчыце  гэта ў натарыуса альбо вазьміце распіску. Гэта датычыцца не толькі чужога, але і сваяка. Нават з родным братам, калі справа датычыцца грошай, трэба быць асцярожным.

Калі так, то, магчыма за лепшае,  ніколі грошай не пазычаць?

У Бібліі мяне ўразіла адно выказванне. “Бо Гасподзь, Бог твой, благаславіць цябе, як Ён казаў табе, і ты будзеш пазычаць многім народам, а сам не будзеш пазычаць; і панаваць будзеш над многімі народамі, а яны над табой не будуць панаваць” (Другазак., разд. 15:6), — павучаў Бог свой народ.

На працягу вякоў яўрэі ахвотна  давалі крэдыты пад пэўны працэнт, і ў іх грошы ахвотна бралі, а вось вяртаць часам не спяшаліся. Частыя пагромы яўрэяў мелі не толькі рэлігійны матыў, для многіх гэта быў зручны момант вырашыць свае фінансавыя праблемы  —  не вярнуць пазыку. Гэта, як у фільме “Адчайны” з А. Бандэрасам у галоўнай ролі. У бары за стойкай размаўляе бандыт з барменам:

— Колькі мы яму павінны?

— Васямнаццаць тысяч баксаў.

— Так будзем аддаваць ці забіваць?..

Часта там, дзе круцяцца вялікія грошы, прысутнічае крымінал. А бяда нашага чалавека, які падаўся  ў бізнэс, у тым, што ён іншы раз трапляе ў пастку.

Мой добры знаёмы пазычыў у “крутых” хлопцаў 42 тысячы долараў, закупіў на іх  “фуру” пінскага трыкатажу і падаўся ў Расію па “навар”. А здарылася так, што ўвесь тавар там “завіс”.

Наступіў час вяртаць пазыку з працэнтамі, а грошай няма. Крэдыторы ўзялі камерсанта ў абарот. Маўляў, гэта твае праблемы, што не прадаецца. Пазычыў — вярні, як дамовіліся.  З камерсантам не расправіліся, бо пашкадавалі грошай — на той час дужа вялікая была сума. На другі дзень пасля размовы з крэдыторамі няўдачнік  пакінуў сям’ю і падаўся ў Расію. Прадаваў трыкатаж паўтара года, а грошы аддаў, калі вярнуўся.

Калі паміж людзьмі ўзнікае праблема грошай, то тут патрэбна абсалютная яснасць. Нейкія недагаворкі, як правіла, прыводзяць да канфлікту. Пазычыў грошы — аддай у агавораны тэрмін. А за лепшае — не пазычаць!

Іншы раз без крэдыту не абысціся (напрыклад, будаўніцтва), але калі ён выдаецца пад высокі працэнт, то за лепшае не браць.

Для сябе я даўно выпрацаваў ясную пазіцыю — не пазычаць і самому не браць. Сусед просіць пазычыць “на піва” і чуе ў адказ: “На хлеб дам, а на гарэлку — не”. Напачатку ўзнікалі непаразуменні, многія крыўдавалі, але з часам усе зразумелі, што ў мяне лепш не прасіць грошай.

Прымаўка “Бярэш чужыя — аддаеш свае” ўзнікла не на пустым месцы. Грошы, якія ляжаць у тваёй кішэні, — грэюць, але трэба памятаць, адкуль яны там узяліся.

Уладзіслаў Снітка.