Лёс з прысмакам мёду і горыччу палыну

Жыхарцы вёскі Ганцавічы Домне Тарасаўне Клявец споўнілася 90 гадоў. Цудоўны ўзрост, паважаны, поўны годнасці і самавітасці. Павіншаваць юбілярку прыйшлі дзве дачкі — Наталля і Лідзія, праўнукі Уладзік і Настачка, даўнія сябры — Уладзімір Малафей і яго жонка Кацярына, госці з мясцовага Дома народнай творчасці. Расчуленая ад такой шчырай увагі, Домна Тарасаўна сардэчна сустрэла ўсіх, хто завітаў да яе ў хату…

Жыццё пражыць — не поле перайсці. Гэтая мудрая народная прыказка ў поўнай меры датычыцца Домны Тарасаўны Клявец. Яна не прывыкла скардзіцца на свой лёс, за столькі гадоў усё спазнала: і горыч непапраўных страт, і слодыч ад усведамлення сваёй годнасці. Не так проста прыйсці да высновы, што ты вельмі патрэбная родным і блізкім, знаёмым і незнаёмым людзям. Яшчэ больш складана мужна пераадольваць, не зважаючы ні на што, жыццёвыя цяжкасці. Больш таго, трэба валодаць непахіснай вытрымкай, каб усміхацца скрозь слёзы…

Лёс пастаянна выпрабоўваў і загартоўваў Домну Тарасаўну. Здаецца, звычайная вясковая жанчына, а колькі ўсяго — і добрага, і дрэннага, пабачыла на сваім доўгім вяку. Трэба мець сапраўды моцны і рашучы характар, каб дастойна ісці па жыцці.

Нарадзілася Домна Тарасаўна, як яна сама гаворыць, яшчэ пры панскай Польшчы. У бацькоўскай сям’і было чацвёра дзяцей: дзве дачкі і два сыны. Яна — самая старэйшая. Скончыла чатыры класы польскай школы, вучылася добра. Была надзейнай памочніцай маці. Здольная дзяўчынка неўзабаве навучылася прасці кудзелю, ткаць на кроснах палатно, вышываць ручнікі, наогул, увіхацца ў хаце, на падворку і агародзе. Тыя юнацкія гады Домна Тарасаўна ўспамінае з прытоеным смуткам у вачах. Шмат часу прайшло, а здаецца, што ўсё было толькі ўчора.

Першы раз замуж выйшла ў 1942 годзе, калі грымела вайна. Мужа Васіля, разам з іншымі вяскоўцамі, фашысты ганялі на прымусовыя работы ў лес нарыхтоўваць драўніну. Там родны чалавек і загінуў. Не пражыла і  года дачушка Ганька — памерла ад дызентэрыі. Вялікае гора напаткала маладую жанчыну. Каб не скарыцца, поўнасцю аддавалася рабоце. Штодзённыя клопаты паступова загойвалі сардэчныя раны.

Пасля выгнання акупантаў Домна стала больш упэўненай у сваіх сілах і магчымасцях, раз-пораз на твары з’яўлялася ўсмешка. Не прайшло і двух пасляваенных гадоў, як на жыццёвым шляху працавітай вяскоўкі сустрэўся Мікалай, былы франтавік, які разам з іншымі байцамі штурмаваў  Берлін. Нічога, што ўдавец, яна ж сама ўдава, нічога, што мае сына-школьніка Косціка, будзе і ёй сынам, нічога, што гаспадар часта хварэе, затое герой!   Хутка ў вясковай хаце загучалі звонкія дзіцячыя галасы. Адна за адной нарадзіліся дзве дачушкі — Наталля і Лідзія. Здавалася, жыць ды радавацца кожнаму дню. Аднак нядоўгім было жаночае шчасце. Мікалай моцна занядужаў і неўзабаве памёр.

Засталася маладая маці з трыма дзецьмі. Вядома, вельмі цяжка было адной гадаваць іх, ставіць, як гавораць, на ногі. Ды ўсё вытрымала Домна. У мясцовым калгасе працавала паляводам. Трымала кароўку, свіней, індыкаў і курэй. Выкарміла цялятка і прадала, каб купіць швейную машынку. У суседзяў навучылася шыць, рабіць выкрайкі. У той час у калгасе налічвалі працадні, грошай не плацілі. А трэба ж было і апранаць дзяцей, і карміць. Даводзілася шыць па начах. Спагадлівыя людзі рабілі заказы — то на кашулю, то на сукенку.

Ішлі дні за днямі, месяцы за месяцамі. Неўзабаве Домна памяняла месца работы, перайшла працаваць на жывёлагадоўчую ферму. Жыла з дзецьмі паблізу вёскі, на хутары, у мужавай хаце. Старэнькая была будыніна, парахнявая, ды і зямелька не надта ўрадлівая: гара з плямінамі жоўтага пяску. На ферме, вобразна кажучы, таксама было не салодка. Праца — цяжкая, усё даводзілася рабіць уручную: цягаць вёдры з кормам, касіць траву цялятам. А іх, маленькіх жывёлін, ажно 75 галоў!

Неўзабаве ў калгасе сталі плаціць грошы. Усе зберажэнні Домна ўкладвала ў будаўніцтва сваёй новай хаты. Узводзіць жытло дапамагалі добрыя людзі. Неўпрыкмет выраслі дзеткі. Дочкі павыходзілі замуж, нарадзіліся першыя ўнукі. Ды і работа на ферме стала лягчэйшай, з’явіліся трактары, механізмы.

Увішнасць і адказнасць вопытнай цялятніцы прынеслі не толькі павагу і аўтарытэт, але і заслужаныя ўзнагароды. Да медалёў “За працоўную доблесць” і “Ветэран працы” ў красавіку 1971 года далучыўся ордэн “Знак Пашаны”. Домна Тарасаўна двойчы выбіралася дэпутатам Ганцавіцкага раённага і Любашаўскага сельскага Саветаў, была народным засядацелем у судзе.

Дочкі засталіся жыць у роднай вёсцы. Старэйшая, Наталля, працавала паляводам, памочнікам брыгадзіра, малодшая, Лідзія, — бухгалтарам у мясцовым калгасе. Яны пастаянна наведваюць сваю маці, дапамагаюць ёй па гаспадарцы.

Не скардзіцца на свой лёс Домна Тарасаўна. Усё ж, ён не толькі з горыччу палыну, але і з прысмакам мёду. У паважанай і самай старэйшай вясковай жанчыны ёсць чацвёра ўнукаў, адзінаццаць праўнукаў і адна прапраўнучка. Хіба гэта не шчасце — мець столькі нашчадкаў, родных і дарагіх людзей!

— Я і зараз не магу сядзець без справы, — шчыра прызнаецца Домна Тарасаўна. — Варушуся, бо інакш не магу. Вясною ўскопваю градкі, саджу памідоры, цыбулю, змагаюся з пустазеллем. Калі штосьці раблю, лягчэй становіцца на душы. Нездарма  кажуць, што рух — гэта жыццё. І яшчэ. Што б ні балела ў мяне, слёзы будуць сыпацца, а стагнаць ніколі не стану.

…З юбілейным днём нараджэння Домну Тарасаўну першымі павіншавалі даўнія знаёмыя, жыхары горада Ганцавічы муж і жонка Уладзімір і Кацярына Малафеі. Яны былыя вяскоўцы, родам з Чарнігаўскай вобласці, што ва Украіне. У свой час Уладзімір, калі служыў старшым прапаршчыкам, кватараваў тут. Яго жонка Кацярына працавала ў воінскай часці служачай. Спадабалася сямейнай пары Ганцаўшчына, стала другой радзімай.

Домна Тарасаўна лічыць Уладзіміра сваім сынам. У сваю чаргу Уладзімір называе гаспадыню  другой мамай.

Песняй павіншавалі юбілярку прадстаўніцы мясцовага Дома народнай творчасці. Гасцінная гаспадыня не хавала радасці, усіх аддзячыла спагадлівымі, ад шчырага сэрца, словамі.

Здароўя і шчасця вам, паважаная Домна Тарасаўна! Хай заўсёды ў вашым жыцці будуць толькі светлыя, сонечныя дні!

Міхась АРЭШКА.

 Злева направа: першы рад — праўнук Уладзік, юбілярка Домна Тарасаўна Клявец, праўнучка Настачка, дырэктар Дома народнай творчасці Валянціна Занька, другі рад — кіраўнік узорнага аматарскага аб’яднання “Спадчына” Вераніка Швайка, бібліятэкар мясцовай сельскай бібліятэкі Вера Кладзько, Уладзімір Малафей і яго жонка Кацярына.

Фота Міхася АРЭШКІ.