Яўгенія ПРАКАПЧУК: “З паэзіяй у мяне ўсё сур’ёзна”

Ужо другі год запар наша зямлячка Яўгенія Пракапчук становіцца пераможцай Конкурсу юнацкай паэзіі, які праводзіцца ў рамках Дзён шведскай і беларускай літаратуры. У мінулым годзе Жэня разам з кіраўніком літаб’яднання “Верасок” Галінай Пупач пабывалі ў Львове. Галоўны прыз Конкурсу гэтага года — паездка ў Швецыю. Туды Жэня адправіцца восенню, на канікулах. Карэспандэнт “СП” сустрэлася з гэтай таленавітай дзяўчынай і пагутарыла пра паэзію, любоў да беларускай мовы і Радзімы, i пра многае іншае.

— У колькі гадоў ты пачала пісаць вершы і што паслужыла таму прычынай ?

— Пачала, напэўна, гадоў у 6, праўда, гэта было неяк неўсвядомлена, напісанне вершаў я ўспрымала як гульню. У 9 гадоў напісала першы больш-менш сур’ёзны верш, прысвяціла яго маме, у якой быў дзень нараджэння. У 2011 годзе, калі мне было 14, з галавой нырнула ў паэзію.

Паэтаў у нашай сям’і няма. Мама даўным-даўно, у маладосці, пісала вершы, браты таксама гэтым захапляліся.

— На якой мове твае вершы?

— Ведаеце, пачынала пісаць я на рускай. Потым пазнаёмілася з паэзіяй беларускіх літаратараў, у прыватнасці, з творчасцю нашага земляка Алеся Каско. Напэўна, менавіта дзякуючы яму я перайшла з рускай на беларускую, і стала пісаць не проста пра дожджык або сонейка, а пачала ўкладваць у свае вершы сэнс, свае пачуцці.

Цяпер у мяне дзесьці 7 вершаў на рускай мове і каля 55 на беларускай.

— Анарэ дэ Бальзак пісаў выключна ноччу, Віктар Гюго — вечарам. Калі натхненне прыходзіць да цябе?

— Пэўнага часу сутак, калі пішацца асабліва добра ў мяне няма. Вось займаюся сваімі справамі — і на розум прыходзяць розныя думкі, у вершы складаюцца. У гэты момант шкадую, што не нашу ўсюды з сабой нататнік. Часам паэтычныя радкі мне нават сняцца, праўда, раніцай успомніць іх ужо не магу.

— Жэня, а творы якіх паэтаў і пісьменнікаў чытаеш? У цябе ёсць куміры?

— Люблю Тургенева, асабліва яго вершы ў прозе. Чытаю Ліпкіна, Вазнясенскага, Высоцкага, Каско, Караткевіча, Багдановіча.

Куміраў у мяне няма. Стараюся не вылучаць некага аднаго, бо перакананая, што ўсе людзі таленавітыя. Мы ж нараджаемся з роўнымі магчымасцямі. Толькі вось не ўсе здольныя адкрыць у сабе нешта асаблівае, свой талент.

— У наступным годзе ты заканчваеш школу. Куды збіраешся паступаць?

— На філфак, гэта я ўжо дакладна вырашыла. А вось з горадам пакуль не вызначылася — гэта будзе ці Брэст, ці Мінск. Праўда, больш схіляюся да першага варыянту. Я люблю наш абласны цэнтр. Сталіца мне здаецца вельмі шумнай і тлумнай.

— Цябе не палохае той факт, што пасля размеркавання ты можаш трапіць у аддаленую вёску? Плюс да ўсяго, заробак у настаўнікаў не такі ўжо і вялікі, вучні паслухмяныя рэдка трапляюцца…

— Вёсак і глушы я не баюся. Люблю цішыню, прыроду. І лічу, што не важна, дзе жыць, не імкнуся ў велізарны мегаполіс. Маленькая зарплата таксама не палохае — спраўлюся як-небудзь. Што датычыцца непаслухмяных вучняў — гэта так, пагаджуся, іх  хапае. Але такім чынам хачу выпрабаваць сябе, думаю, што змагу знайсці з імі агульную мову. Лічу, што прыйсці на ўрок, хутка выкласці тэму і пайсці — няправільна. Вельмі важна зачапіць вучняў, да кожнага знайсці падыход, зацікавіць іх.

— Бацькі выхоўвалі цябе ў строгасці? Як паставіліся да твайго выбару прафесіі?

— Так, мяне выхоўвалі ў строгасці. Вялікі ўплыў аказаў на маё станаўленне як чалавека бацька. Ён ніколі не крычаў, аднаго яго погляду хапала, каб мы ўсё зразумелі. Самае галоўнае, што я ў ім шанавала: ён заўсёды меў зносіны з намі на роўных, ставіўся як да дарослых. Дзеці гэта паважаюць. Ведаеце, майго бацькі вось ужо больш чым пяць гадоў з намі няма, а я да гэтага часу ў розных сітуацыях думаю: як бы паглядзеў на гэта тата?

Мама, думаю, як і ўсе бацькі, хоча, каб я атрымала запатрабаваную і высокааплачваемую прафесію. Таму адразу была супраць філфака. Але потым змірылася. Яна ж спачатку і супраць вершаў маіх была, казала, маўляў, хопіць вершыкі свае пісаць, справай займіся. Потым паглядзела, што з паэзіяй у мяне ўсё сур’ёзна, зараз падтрымлівае мяне.

— Раскажы аб конкурсе. Як табе працы тваіх канкурэнтаў?

— Пачну з таго, што я не хацела ўдзельнічаць у ім. Адна перамога ёсць — і хопіць. Але мяне ўгаварылі і я адправіла працу. З усіх 9-ці вершаў мне спадабаліся тры, астатнія былі даволі такі банальныя, фразы ў іх — збітыя. Мне здаецца, калі і ехаць на конкурс, то з нечым новым, незвычайным. Уразіла высакамер’е і фанабэрыстасць удзельнікаў. Я гэтага не разумею. Навошта лічыць сябе лепшым за іншых? Заўсёды ж знойдзецца чалавек, які лепшы, больш паспяховы, чым ты.

— Ты ўдзельнічаеш у розных мерапрыемствах, твае вершы прызнаюць літаратары, ты перамагаеш у конкурсах. Не баішся, што ў цябе можа развіцца “зорная хвароба”?

— Спадзяюся, што такога не будзе. Як і любому чалавеку мне падабаецца быць першай, але я чамусьці баюся вялікай колькасці перамог. Напэўна, у мяне крышку заніжаная самаацэнка, мне цяжка разняволіцца, я сарамлівая. Радуюся таму, што аднакласнікі, сябры і знаёмыя не асабліва шмат надаюць увагі маім вершам, ім, у асноўным, усё роўна. Не люблю, калі я ў цэнтры ўвагі. Мне падабаецца цішыня і спакой.

— Каму са сваіх блізкіх ці знаёмых ты сёння хацела б сказаць “дзякуй”?

— У першую чаргу, сваім бацькам, за падтрымку і разуменне. Свайму настаўніку, Людміле Іванаўне Трафімчык за тое, што разгледзела ў мяне талент і прывяла ў “Верасок”. Таксама кіраўніку гэтага літаб’яднання Галіне Мікалаеўне Пупач за тое, што дапамагае развівацца.

Аксана МІНІНА.

Фота аўтара.